Page 82 - Demo
P. 82
Hernan Kortes 3Indin%u00eb. Megjith%u00ebse kurora portugeze investoi shum%u00eb n%u00eb nd%u00ebrtimin e anijeve dhe n%u00eb krahun e pun%u00ebs p%u00ebr k%u00ebt%u00eb perandori, kjo ishte shum%u00eb e kushtueshme p%u00ebr nj%u00eb vend t%u00eb vog%u00ebl dhe me burime t%u00eb kufizuara. Vet%u00ebm gjysma e anijeve t%u00eb angazhuara n%u00eb tregtin%u00eb e Indis%u00eb i mbijetoi nj%u00eb udh%u00ebtimi t%u00eb dyt%u00eb. Perandoria portugeze ishte shum%u00eb e gjer%u00eb dhe Portugalia, shum%u00eb e vog%u00ebl p%u00ebr ta ruajtur at%u00eb. Duke filluar nga shekulli XVII, tregtar%u00ebt portugez%u00eb u mposht%u00ebn nga tregtar%u00ebt e komb%u00ebsive t%u00eb tjera, kryesisht spanjoll%u00ebt, italian%u00ebt, holandez%u00ebt.Perandoria SpanjollePerandoria Spanjolle u formua n%u00eb Indit%u00eb Per%u00ebndimore ose n%u00eb Amerik%u00eb. Kolombi i siguroi Spanj%u00ebs Antilet; mes viteve 1499 dhe 1501, Vespu%u00e7i i siguroi Spanj%u00ebs bregdetin Atlantik t%u00eb Amerik%u00ebs s%u00eb Jugut; n%u00eb vitin 1513 Balboa, duke p%u00ebrshkuar Istmin e Panamas%u00eb, e %u00e7oi flamurin spanjoll n%u00eb bregun e Oqeanit Paq%u00ebsor. Kolombi, qysh n%u00eb udh%u00ebtimin e tij t%u00eb dyt%u00eb kishte sjell%u00eb me vete edhe nj%u00eb grup emigrant%u00ebsh, por fluksi i v%u00ebrtet%u00eb emigrues nga Spanja n%u00eb Amerik%u00eb filloi vet%u00ebm pasi Hernan Kortesi, mes viteve 1519 dhe 1521 pushtoi Meksik%u00ebn. Spanjoll%u00ebt nuk gjet%u00ebn n%u00eb Bot%u00ebn e Re territore t%u00eb boshatisura. N%u00eb fakt, pushtuesit dhe kolon%u00ebt evropian%u00eb u gjend%u00ebn menj%u00ebher%u00eb n%u00eb kontakt me popullsit%u00eb vendase q%u00eb kishin nj%u00eb kultur%u00eb t%u00eb tyren diku primitive, sikurse n%u00eb ishujt Karaibe, diku tjet%u00ebr t%u00eb zhvilluar dhe komplekse, sikurse kemi rastin n%u00eb Meksik%u00eb me aztek%u00ebt ose n%u00eb Peru me inkasit. Pushtuesit dhe kolon%u00ebt nuk pat%u00ebn asnj%u00eb lloj respekti ndaj vendasve. T%u00eb frym%u00ebzuar nga besimi se kishin arritur toka t%u00eb pasura me metale t%u00eb %u00e7muara, ata u p%u00ebrqendruan n%u00eb grabitjen e arit dhe t%u00eb argjendit, duke e realizuar k%u00ebt%u00eb n%u00ebp%u00ebrmjet nj%u00eb dhune dhe masakre t%u00eb pashembullt ndaj vendasve.N%u00eb vitin 1518, pasi zbarkoi n%u00eb bregun meksikan, Hernan Kortesi nisi k%u00ebt%u00eb nd%u00ebrmarrje, e cila n%u00eb harkun e pak viteve solli v%u00ebnien n%u00ebn zgjedh%u00eb t%u00eb Meksik%u00ebs (zot%u00ebrim i aztek%u00ebve), q%u00eb banohej, sipas disa studiuesve, nga rreth 25 milion%u00eb banor%u00eb.Oqeani Paq%u00ebsorOqeani Peruja e Re IndianSpanja e Re Oqeani AtlantikSPANJAIshujt FilipineMbret%u00ebria e Portugalis%u00eb Vendet e Ul%u00ebta SpanjolleTangeriMbret%u00ebria e Sardenj%u00ebsMbret%u00ebria e Sicilis%u00ebMbret%u00ebria e NapolitDukati i MilanosPerandoria SpanjolleShtrirja e Perandoris%u00eb Spanjolle n%u00eb shek. XVI4Fjalorenklav%u00eb - nj%u00eb pjes%u00eb territori e rrethuar nga nj%u00eb territor m%u00eb i gjer%u00eb, banor%u00ebt e t%u00eb cilit dallojn%u00eb nga pik%u00ebpamja kulturore dhe etnike.80
